ไม่มีสินค้าในตะกร้า
บทความ
ใส่ปุ๋ยข้าวนาปรังกี่ครั้ง สูตรอะไร ช่วงตั้งท้องต้องใส่ไหม?
โดยทีมงานไร่เทพ · อัปเดตล่าสุด 21 ตุลาคม 2569
คำตอบสั้น ๆ: ปุ๋ยข้าวนาปรังต้องนับวันตามอายุข้าว เพราะนาปรังเป็นข้าวไม่ไวแสง แบ่งใส่ 2–3 ครั้งตามคำแนะนำของกรมการข้าว ทุกแบบมีรอบแรกกับรอบกำเนิดช่อดอก บางคำแนะนำเพิ่มรอบแตกกอ “สูตรปุ๋ยใส่ข้าวตั้งท้อง” ที่หลายคนค้นหา มักหมายถึงรอบกำเนิดช่อดอก ซึ่งต้องใส่ก่อนเห็นท้องป่องราว 2–3 สัปดาห์ พอท้องป่องแล้วโดยทั่วไปไม่ต้องใส่ปุ๋ยเม็ดเพิ่ม ปุ๋ยแพงอย่างนี้ จึงควรใส่ให้ทันจังหวะ ไม่ใช่ใส่ให้เยอะ
ข้าวนาปรังต่างจากข้าวนาปีอย่างไร และทำไมต้องนับวัน?
ข้าวนาปรังคือข้าวไม่ไวแสง ออกดอกตามอายุของต้น ไม่ได้ออกตามฤดู จึงต้องรู้วันลงแปลงและวันที่คาดว่าจะออกดอก แล้วนับเวลาใส่ปุ๋ยจากตรงนั้น
- ข้าวนาปรัง (ไม่ไวแสง): ออกดอกเมื่อครบอายุการเจริญเติบโต ปลูกได้ตลอดปีหรือในฤดูนาปรัง
- ข้าวนาปี (ไวแสง): ออกดอกเมื่อกลางวันสั้นลง ปลูกได้ปีละครั้ง
- ผลต่อการใส่ปุ๋ย: ปฏิทินของแปลงข้างบ้านใช้แทนกันไม่ได้ ถ้าพันธุ์หรือวันลงแปลงไม่ตรงกัน
- นาดำ: นับวันตกกล้าด้วย เพราะอายุพันธุ์อาจรวมช่วงกล้า
ตามข้อมูลของกรมการข้าว เรื่องการแบ่งตามการตอบสนองต่อช่วงแสง ข้าวไม่ไวต่อช่วงแสงออกดอกตามระยะเวลาการเจริญเติบโต ส่วนรายละเอียดแต่ละระยะดูปุ๋ยนาข้าวตามระยะที่เราอธิบายไว้แล้ว
ใส่ปุ๋ยข้าวนาปรังกี่ครั้ง ใส่สูตรอะไร และเมื่อไร?
แบ่งใส่ 2–3 ครั้ง ทุกคำแนะนำที่เราเปิดตรวจมีรอบรองพื้นและรอบก่อนออกดอก ส่วนรอบแตกกอจะมีหรือไม่ขึ้นกับคำแนะนำและระบบปลูก
| รอบ | เมื่อไร | ใส่อะไรเป็นหลัก |
|---|---|---|
| 1 รองพื้น | นาหว่าน: หลังหว่านราว 20–25 วัน · นาดำ: วันปักดำ หรือหลังปักดำไม่เกิน 15 วัน | P และ N (ตัวอย่างสูตรด้านล่าง) |
| 2 แตกกอ | ช่วงข้าวแตกกอ (มีในคำแนะนำแบบ 3 ครั้ง) | ไนโตรเจน (N) ดูสีใบประกอบ |
| 3 กำเนิดช่อดอก | ราว 25–30 วันก่อนออกดอก | N เป็นหลัก เช่น ยูเรียหรือแอมโมเนียมซัลเฟต |
| ตั้งท้อง – เก็บเกี่ยว | – | โดยทั่วไปไม่ใส่ปุ๋ยเม็ดเพิ่ม |
กรมการข้าวมีทั้งคำแนะนำ 3 ครั้ง ซึ่งเป็นรอบรองพื้น แตกกอ และสร้างรวงอ่อน ในคู่มือแปลงผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว และคำแนะนำ 2 ครั้งในแปลงปักดำ (ไม่นับปุ๋ยแปลงกล้า) ในหน้าข้าวนาชลประทาน นาดำ ตัวอย่างของหน้าหลังสำหรับข้าวไม่ไวแสง ในนาดำที่ดินร่วนทรายหรือดินทราย:
- ครั้งที่ 1 (วันปักดำ หรือหลังปักดำไม่เกิน 15 วัน บางแหล่ง 7–10 วัน): ปุ๋ย 16-16-8 อัตรา 25–35 กก./ไร่
- ครั้งที่ 2 (กำเนิดช่อดอก หรือ 30 วันก่อนออกดอก): ยูเรีย 20 กก./ไร่ หรือแอมโมเนียมซัลเฟต 40 กก./ไร่
ตัวเลขนี้ใช้ได้เฉพาะดินและระบบปลูกดังกล่าว ดินเหนียวหรือดินร่วนเหนียวในหน้าเดียวกันมีคำแนะนำแยก (รอบแรกใช้แอมโมเนียมฟอสเฟต ไม่ใช่ 16-16-8) ส่วนนาหว่านให้ถามเกษตรอำเภอ จึงไม่ใช่ใบสั่งปุ๋ยสำหรับแปลงของคุณ ให้ใช้ค่าวิเคราะห์ดินและถามสำนักงานเกษตรอำเภอตามพันธุ์ที่ปลูก
ช่วงตั้งท้องต้องใส่ปุ๋ยไหม และ “สูตรปุ๋ยตั้งท้อง” คือรอบไหนกันแน่?
โดยทั่วไปช่วงตั้งท้องไม่ต้องใส่ปุ๋ยเม็ดเพิ่ม เพราะรอบที่เรียกกันว่า “ปุ๋ยตั้งท้อง” คือรอบกำเนิดช่อดอก ที่เกิดก่อนเห็นท้องป่องราว 2–3 สัปดาห์
| ระยะ | สังเกตอย่างไร | ใส่ปุ๋ยเม็ดไหม |
|---|---|---|
| กำเนิดช่อดอก | ยังไม่เห็นท้อง ต้องนับถอยหลังจากวันออกดอก | ใส่รอบนี้ |
| ตั้งท้อง (ท้องป่อง) | เห็นท้องป่องแล้ว จำนวนเมล็ดในรวงถูกกำหนดไปแล้ว | โดยทั่วไปไม่ใส่ |
| ออกดอก – เก็บเกี่ยว | ออกรวง ดอกบาน เมล็ดเริ่มเต็ม | ไม่ใส่ |
สิ่งที่สายเกินไปคือการรอใส่ N จนเห็นท้องป่อง ซึ่งแทบไม่เพิ่มเมล็ดแล้ว แต่อาจทำให้ข้าวเขียวนาน สุกช้า และเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลกับโรคไหม้ระบาดง่าย
“ปุ๋ยตั้งท้อง” ไม่ได้แปลว่าต้องรอให้ท้องป่อง รอบที่ควรใส่มาก่อนหน้านั้นราว 2–3 สัปดาห์
ในฐานะแบรนด์ที่ให้ความรู้ก่อนขาย เรามองว่าชื่อเรียกที่คุ้นหูอย่าง “ปุ๋ยตั้งท้อง” ทำให้เข้าใจผิดง่าย เพราะชวนให้รอจนเห็นท้องก่อนใส่ ซึ่งช้าไปแล้ว เพราะอัตราฉีดของไร่เทพนับอายุข้าวจากวันหว่านหรือวันปักดำ เราจึงขอวันลงแปลงก่อนแนะนำ
ปุ๋ยแพง ควรตรวจอะไรก่อนซื้อกระสอบถัดไปสำหรับนาปรัง?
เช็ก 3 อย่างก่อนซื้อ คือวันออกดอกของพันธุ์ สภาพน้ำ และสาเหตุของใบเหลือง จะได้ไม่ซื้อปุ๋ยผิดรอบ
- นับถอยหลังจากอายุเก็บเกี่ยว: ดูอายุเก็บเกี่ยวบนถุงเมล็ด ลบราว 30 วันจะได้วันออกดอก แล้วลบอีก 25–30 วัน ตัวอย่างสมมติ: พันธุ์อายุเก็บเกี่ยว 115 วัน ออกดอกราววันที่ 85 รอบกำเนิดช่อดอกจึงอยู่ราววันที่ 55–60 (เป็นวิธีคิด ไม่ใช่อายุของพันธุ์จริง)
- ดูสภาพน้ำ: ใส่ตอนมีน้ำตื้น ๆ หรือดินเป็นโคลนชุ่ม ปุ๋ยเม็ดบนดินแห้งยังไม่ละลายถึงราก ช่วงน้ำน้อยหรืออากาศร้อนจัด เรายังไม่มีแหล่งอ้างอิงที่ตรวจแล้วเรื่องการปรับปุ๋ย จึงไม่ฟันธง ให้ปรึกษาเกษตรอำเภอ
- แยกสาเหตุใบเหลือง: ใบเหลืองไม่ได้แปลว่าขาดไนโตรเจนเสมอไป ดูใบเหลืองขาดธาตุอะไรก่อนเติม N
อาหารเสริมพืชของไร่เทพเกี่ยวกับการใส่ปุ๋ยข้าวนาปรังอย่างไร?
เป็นอาหารเสริมพืชที่ใช้คู่กับปุ๋ยเดิม ไม่ใช่ปุ๋ยและไม่ใช่ตัวแทนปุ๋ย ถ้าจังหวะปุ๋ยหลักยังไม่ลงตัว ควรแก้ตรงนั้นก่อน
- ใช้ฉีดพ่นทางใบ: ไม่ได้ให้ N-P-K ทดแทนปุ๋ยหลัก
- แบ่งตามระยะข้าว: ไร่เทพ (ซองเขียว) เหมาะช่วงปลูกถึงแตกกอ ส่วนไร่เทพโกลด์เหมาะช่วงเตรียมรวงจนถึงก่อนเก็บเกี่ยว
- ข้อห้ามช่วงฉีด: งดฉีดพ่นราว 7–10 วันช่วงดอกบาน และหยุดฉีด 7–15 วันก่อนเก็บเกี่ยว
อ่านภาพรวมของอาหารเสริมพืชได้ที่หน้าแรก หรือเลือกชุดที่ตรงกับข้าวของคุณที่ ดูอาหารเสริมพืชไร่เทพทุกชุด ถ้าไม่แน่ใจว่าข้าวอยู่ระยะไหน ถามทีมงานก่อนใช้
ข้าวนาปรังมีคำถามอะไรที่ควรรู้ต่อ?
ข้าวนาปรังใส่ปุ๋ยต่างจากข้าวนาปีไหม?
หลักเดียวกัน คือรองพื้นและรอบก่อนออกดอก ต่างที่ตัวจับเวลา นาปรังนับตามอายุข้าว ส่วนนาปีไวแสงออกดอกตามช่วงเดือน
ใส่ปุ๋ยตอนท้องป่องแล้วยังทันไหม?
โดยทั่วไปช้าไป เพราะจำนวนเมล็ดถูกกำหนดแล้ว และอาจทำให้ข้าวสุกช้า ถ้าสงสัยว่าข้าวขาดจริง ให้ปรึกษาเกษตรอำเภอก่อนใส่
ฮอร์โมนข้าวคืออะไร ใช้แทนปุ๋ยได้ไหม?
ฮอร์โมนพืชคือสารที่พืชสร้างเองในปริมาณน้อยเพื่อควบคุมการเติบโต ส่วน “ฮอร์โมนข้าว” ที่ขายทั่วไปมักเป็นสารควบคุมการเจริญเติบโต ทั้งสองอย่างไม่ใช่ธาตุอาหาร จึงใช้แทนปุ๋ยไม่ได้ อาหารเสริมพืชของไร่เทพก็ใช้แทนปุ๋ยไม่ได้เช่นกัน
ไม่แน่ใจว่านาปรังรอบนี้ควรใส่ปุ๋ยวันไหน ส่งแผนที่ใช้อยู่ให้ทีมงานดูได้ไหม?
ได้ ส่งชื่อพันธุ์ หว่านหรือปักดำ วันที่ลงแปลง จำนวนไร่ และสูตรปุ๋ยที่ใช้ มาทาง LINE OA ไร่เทพ ทีมงานช่วยดูว่ารอบปุ๋ยตรงกับอายุข้าวหรือยัง และควรเสริมช่วงไหน ไม่ได้ให้เลิกใส่ปุ๋ย
อ่านแนวคิดโดยรวมที่ ใส่ปุ๋ยยังไงให้คุ้ม
