โดยทีมงานไร่เทพ · อัปเดตล่าสุด 19 ตุลาคม 2569

คำตอบสั้น ๆ: ปุ๋ยนาข้าวจะเสียเปล่าน้อยลงเมื่อแบ่งใส่ตามระยะข้าว โดยทั่วไปข้าวไม่ไวแสงแบ่งใส่ 3 ครั้ง (รองพื้น แตกกอ กำเนิดช่อดอก) ส่วนข้าวไวแสงอย่างหอมมะลิหรือ กข6 ใส่ 2 ครั้ง (รองพื้นและกำเนิดช่อดอก) อย่ารอให้ท้องข้าวป่องค่อยใส่รอบสุดท้าย เพราะช้าไปราว 2–3 สัปดาห์ ส่วนอัตราต้องดูค่าวิเคราะห์ดินและพันธุ์ข้าว

ข้าวแต่ละระยะควรได้ปุ๋ยอะไร และเมื่อไร?

ช่วงตั้งตัวข้าวสร้างราก ช่วงแตกกอสร้างหน่อให้ได้รวงมากพอ ช่วงกำเนิดช่อดอกสร้างรวงให้มีเมล็ดมาก จึงควรแบ่งใส่ตามจังหวะนี้

ตามข้อมูลของกรมการข้าว เรื่องข้าวไวต่อช่วงแสง ข้าวไวแสงแบ่งใส่ 2 ครั้ง ครั้งที่สองที่ระยะกำเนิดช่อดอก ประมาณ 25–30 วันก่อนออกดอก ถ้าจำเป็นต้องปักดำเดือนกันยายนหรือตุลาคม ให้รวมปุ๋ยครั้งที่สองไปใส่พร้อมครั้งแรก (ยกเว้นภาคใต้ฝั่งตะวันออก ให้ดูคำแนะนำของพื้นที่) ตารางนี้เป็นหลักการ ไม่ใช่ใบสั่งปุ๋ย ส่วนอัตราให้ดูค่าวิเคราะห์ดิน หรือสอบถามกรมการข้าวและสำนักงานเกษตรในพื้นที่ตามพันธุ์ที่ปลูก

ทำไมใส่ปุ๋ยผิดจังหวะถึงเสียเปล่า?

เพราะปุ๋ยที่ข้าวยังใช้ไม่ทันอาจสูญเสียไปบางส่วน และปุ๋ยที่ไม่ตรงกับสิ่งที่ข้าวต้องการก็ไม่ช่วยอะไร

• รอให้ท้องข้าวป่องก่อนค่อยใส่: ระยะกำเนิดช่อดอกเกิดก่อนเห็นท้องราว 2–3 สัปดาห์ พอเห็นท้องป่อง จำนวนเมล็ดในรวงถูกกำหนดไปแล้ว
• ใส่ตอนข้าวยังเล็กทีเดียวมาก ๆ: รากยังน้อย ไนโตรเจนส่วนหนึ่งอาจระเหยหรือถูกน้ำพาออกจากนา
• ใส่ตอนดินแห้ง หรือน้ำกำลังไหลออก: ปุ๋ยเม็ดบนดินแห้งยังไม่ละลายถึงราก ยูเรียที่ค้างผิวดินระเหยได้ น้ำที่ไหลออกก็พาปุ๋ยไปด้วย
• ใส่ N หลังกำเนิดช่อดอก: ไม่ได้เพิ่มเมล็ด แต่อาจทำให้ข้าวเขียวนาน สุกช้า และเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลกับโรคไหม้ระบาดง่าย

จากแนวปฏิบัติที่ทีมไร่เทพใช้ตอบคำถามเรื่องข้าว เราจะถามอายุข้าวนับจากวันหว่านหรือวันปักดำก่อน เพราะเกษตรกรบางรายจำอายุข้าวไม่ได้ ทำให้ประเมินระยะข้าวคลาดเคลื่อนและอาจใส่ปุ๋ยผิดจังหวะ

ปุ๋ยกระสอบถัดไปควรใส่ตามระยะที่ข้าวอยู่จริง ไม่ใช่ตามความเคยชิน

ถ้าใส่ปุ๋ยแล้วข้าวยังไม่ตอบสนอง ดูข้าวไม่กินปุ๋ย ทำยังไง

จะรู้ได้อย่างไรว่าถึงเวลาใส่ปุ๋ยรอบถัดไป?

ดูจากดิน สีใบ และระยะข้าว แล้วค่อยซื้อปุ๋ย

1. ตรวจดินก่อนซื้อ: กรมพัฒนาที่ดินมีระบบ e-Service ตรวจสอบดินเพื่อการเกษตร ลงทะเบียนแล้วส่งดินวิเคราะห์ได้โดยไม่เสียค่าบริการ (เลือกรายการได้จำกัด) และมีเครื่องคำนวณปุ๋ยจากค่าวิเคราะห์
2. เทียบสีใบในแปลง: กรมการข้าวมีแผ่นเทียบสีใบข้าว (LCC) แถบสี 4–6 ระดับ ใช้ประกอบการตัดสินใจว่าควรเติมไนโตรเจนหรือยัง
   
   โดยทั่วไป ถ้าสีใบยังสูงกว่าเกณฑ์ของพันธุ์ที่ปลูก ก็ยังไม่ต้องเติมรอบนี้ เกณฑ์ข้าวไวแสงกับไม่ไวแสงไม่เท่ากัน และแผ่นนี้ตัดสินเรื่องไนโตรเจนเท่านั้น ไม่ได้บอกเรื่อง P หรือ K
3. รู้ระยะข้าวให้ถูก: จดวันหว่านหรือปักดำ (นาดำจดวันตกกล้าด้วย เพราะอายุพันธุ์อาจนับรวมช่วงกล้า) ส่วนรอบกำเนิดช่อดอกให้นับถอยหลัง 25–30 วันจากวันที่คาดว่าจะออกดอก ถ้าไม่แน่ใจให้ถามศูนย์วิจัยข้าวหรือเกษตรอำเภอ
4. ดูสภาพน้ำ: ใส่ตอนมีน้ำตื้น ๆ หรือดินเป็นโคลนชุ่ม ปิดทางน้ำออก และอย่าเพิ่งระบายน้ำทิ้งหลังใส่

ในฐานะแบรนด์ที่ให้ความรู้ก่อนขาย เรามองว่าการลดต้นทุนปุ๋ยเริ่มจากการไม่ใส่ผิดที่ผิดเวลา ไม่ใช่การลดปุ๋ยลงโดยไม่รู้ว่าข้าวขาดอะไร

อาหารเสริมพืชของไร่เทพเกี่ยวกับการใส่ปุ๋ยนาข้าวอย่างไร?

เป็นอาหารเสริมที่ใช้คู่กับปุ๋ยเดิม ไม่ใช่ตัวแทนปุ๋ย ถ้าแผนปุ๋ยหลักยังไม่ลงตัว ควรแก้ตรงนั้นก่อน

อาหารเสริมพืชของไร่เทพไม่ได้ให้ N-P-K ทดแทนปุ๋ยหลัก ใช้เสริมการบำรุงข้าวตามฉลาก ช่วงข้าวออกดอก (ดอกบาน) ให้งดฉีดพ่นราว 7–10 วัน เพราะละอองน้ำรบกวนการผสมเกสรและอาจทำให้เมล็ดลีบ ถ้าไม่แน่ใจว่าข้าวอยู่ระยะไหน ถามทีมงานก่อนใช้

ปุ๋ยนาข้าวมีคำถามอะไรที่ควรรู้ต่อ?

ปุ๋ยรองพื้นข้าวจำเป็นทุกแปลงไหม?

ส่วนใหญ่ยังควรมี เพราะให้ทั้งฟอสฟอรัสและไนโตรเจนที่ข้าวใช้ช่วงตั้งตัว ถ้าค่าวิเคราะห์ดินบอกว่าฟอสฟอรัสหรือโพแทสเซียมสูงอยู่แล้ว ให้ปรับสูตร ไม่ควรตัดทิ้งโดยไม่ตรวจดิน

ใช้ปุ๋ยสูตรเดียวทุกระยะได้ไหม?

ได้บางกรณี แต่ข้าวแต่ละระยะต้องการธาตุไม่เท่ากัน และควรเลือกไนโตรเจนรูปแอมโมเนียม เช่น ยูเรีย เพราะรูปไนเตรตในนาน้ำขังสูญหายได้ง่าย

ข้าวใบเหลืองช่วงแตกกอ ต้องรีบใส่ไนโตรเจนไหม?

ยังไม่ต้องรีบ เช็กก่อนว่ามีรากดำเน่ากลิ่นไข่เน่าจากฟางที่ยังย่อยไม่หมด หรือมีเพลี้ยไฟ และเหลืองที่ใบล่างหรือใบอ่อน (ดูใบเหลืองขาดธาตุอะไร ดูใบแก่-ใบอ่อนเหลืองอย่างไร) ใบเหลืองไม่ได้แปลว่าขาดไนโตรเจนเสมอไป

อาหารเสริมพืชใช้แทนปุ๋ยนาข้าวได้ไหม?

ไม่ได้ ใช้คู่กับปุ๋ยเดิมเท่านั้น

ไม่แน่ใจว่าควรใส่ปุ๋ยนาข้าวตอนไหน ส่งแผนที่ใช้อยู่ให้ทีมงานดูได้ไหม?

ได้ ส่งชื่อพันธุ์ หว่านหรือปักดำ วันที่ลงแปลง จำนวนไร่ และสูตรปุ๋ยที่ใช้ มาทาง LINE OA ไร่เทพ ทีมงานช่วยดูว่าแผนปุ๋ยเดิมตรงกับระยะข้าวหรือยัง และควรเสริมช่วงไหน ไม่ได้ให้เลิกใส่ปุ๋ย

อ่านแนวคิดโดยรวมที่ ใส่ปุ๋ยยังไงให้คุ้ม

โดยทีมงานไร่เทพ · อัปเดตล่าสุด 27 ตุลาคม 2569

คำตอบสั้น ๆ: ธาตุอาหารหลักของพืชมี 3 ชนิด คือ ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) และโพแทสเซียม (K) เรียกว่า “หลัก” เพราะพืชต้องการในปริมาณมาก และดินที่ใช้ปลูกพืชมักขาดธาตุเหล่านี้ ตามกรมส่งเสริมการเกษตร พืชต้องการธาตุอาหารทั้งหมด 17 ธาตุ ส่วนตำราเก่าหรือบางเล่มบอก 16 ธาตุ เพราะนิกเกิล (Ni) เพิ่งถูกพิสูจน์ว่าจำเป็นต่อพืชในปี พ.ศ. 2530

ธาตุอาหารหลัก N P K แต่ละตัวทำหน้าที่อะไร?

ทั้ง 3 ธาตุมีหน้าที่ต่างกัน ขาดตัวหนึ่ง ธาตุอื่นมาทดแทนไม่ได้ ตารางนี้สรุปให้ดูเทียบกัน

หมายเหตุ: อาการขาด P และ K อ้างจากหน้า 17 ธาตุอาหารพืชของกรมส่งเสริมการเกษตร ส่วนข้อว่าอาการของ N P K ขึ้นที่ใบแก่ก่อน มาจากหลักทั่วไปของสรีรวิทยาพืช (ธาตุกลุ่มนี้ย้ายจากใบแก่ไปเลี้ยงใบอ่อนได้)

ธาตุอาหารพืชทั้ง 17 ธาตุ แบ่งเป็นกี่กลุ่ม?

แบ่งเป็น 4 กลุ่มตามแหล่งที่มาและปริมาณที่พืชต้องการ ตามที่กรมส่งเสริมการเกษตรสรุปไว้ (ตำราบางเล่มรวมกลุ่มที่ 3 และ 4 เป็น “จุลธาตุ”)

ตามบทความของสสวท. พืชได้ C H O จากอากาศและน้ำ 3 ธาตุ และอีก 14 ธาตุ (รวมนิกเกิล) จากดิน

ดูอย่างไรว่าพืชขาดธาตุอาหารหลัก?

เริ่มจากดูว่าอาการขึ้นที่ใบแก่ (ใบล่าง) หรือใบอ่อน (ใบยอด) แล้วจึงเทียบตารางด้านบน

• ใบแก่เหลืองก่อน ต้นแคระ: สงสัยขาด N
• ใบแก่ม่วงหรือคล้ำ รากน้อย: สงสัยขาด P
• ขอบใบแก่ไหม้ ผลเล็ก คุณภาพต่ำ: สงสัยขาด K
• ใบแก่เหลืองระหว่างเส้นใบ แต่เส้นใบยังเขียว: สงสัยขาด Mg (ธาตุอาหารรอง)
• ใบอ่อนหรือยอดเหลือง: มักเป็น S Fe Mn Zn ไม่ใช่ N P K
• ยอดอ่อนหงิก บิดเบี้ยว หรือยอดตาย: มักเป็น Ca หรือ B

ใบเหลืองมีหลายสาเหตุ ทั้งขาดธาตุ น้ำขัง รากเสีย และโรค ดูวิธีแยกสาเหตุแบบละเอียดได้ที่ทำไมใบพืชเป็นสีเหลือง ส่วนการสังเกตด้วยตาเป็นวิธีเบื้องต้นที่เร็วและประหยัด แต่ถ้าจะยืนยัน ควรตรวจดินหรือเนื้อเยื่อพืชร่วมด้วย

ธาตุอาหารหลักมาจากไหน ต้องใส่ปุ๋ยแบบไหน?

ธาตุอาหารหลักมาจากดินและปุ๋ย ถ้าดินไม่พอก็ต้องเติมด้วยปุ๋ย และบนกระสอบปุ๋ยเคมีจะมีตัวเลข 3 ชุดบอกปริมาณของ N P K ให้เสมอ

• อ่านสูตรปุ๋ย N-P-K: ตัวเลข 3 ตัวบนกระสอบปุ๋ยเคมีคือ ไนโตรเจน (N) – ฟอสเฟต (P₂O₅) – โพแทช (K₂O) เป็นเปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนัก
• ตัวอย่าง 16-16-8: ปุ๋ย 100 กิโลกรัม มี N 16 กก. ฟอสเฟต 16 กก. และโพแทช 8 กก.
• ปุ๋ยเดี่ยว: เน้นธาตุเดียว เช่น ยูเรีย (46-0-0) มี N 46% ไม่มีฟอสเฟตและโพแทช อ่านเพิ่มที่วิธีใช้ปุ๋ยยูเรีย
• ตรวจดินก่อนซื้อ: กรมพัฒนาที่ดินมีบริการวิเคราะห์ดินออนไลน์ (e-Service ตรวจสอบดินเพื่อการเกษตร) ส่งตัวอย่างดินหรือค้นผลวิเคราะห์ดินใกล้แปลงได้ ผลบอกค่าอินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และคำแนะนำการใส่ปุ๋ย

N P K คือมื้อหลักของพืช ถ้ามื้อหลักไม่พอ อาหารเสริมอย่างเดียวก็แทนไม่ได้

ในฐานะผู้ผลิตอาหารเสริมพืชที่ใช้คู่กับปุ๋ยเดิม เรามองว่าก่อนจะเลือกผลิตภัณฑ์ใด ๆ เกษตรกรควรรู้ก่อนว่าพืชของตัวเองขาดอะไร การดูอาการที่ใบแก่/ใบอ่อน แล้วตรวจดินยืนยัน ช่วยให้ไม่ซื้อของที่ไม่จำเป็น

อ่านต่อ:

• ฮอร์โมนพืชคืออะไร มีกี่ชนิด ต่างจากปุ๋ยอย่างไร
• ฮิวมิคคืออะไร ช่วยพืชเรื่องอะไร

ธาตุอาหารพืชมีคำถามอะไรที่คนถามบ่อย?

ธาตุอาหารหลักของพืชมีอะไรบ้าง?

มี 3 ชนิด คือ ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) และโพแทสเซียม (K) พืชต้องการมาก และดินมักขาด จึงเป็นธาตุหลักในปุ๋ยเคมีทั่วไป

ธาตุอาหารพืชมีกี่ชนิด 16 หรือ 17?

17 ธาตุตามกรมส่งเสริมการเกษตรและ สสวท. ตำราเก่าหรือบางเล่มบอก 16 ธาตุ เพราะนิกเกิลเพิ่งถูกพิสูจน์ว่าจำเป็นต่อพืชในปี พ.ศ. 2530 ถ้าไม่นับ C H O ที่ได้จากอากาศและน้ำ จะเหลือ 14 ธาตุที่พืชดูดจากดิน

ธาตุอาหารรองของพืชมีอะไรบ้าง?

มี 3 ธาตุ คือ แคลเซียม (Ca) แมกนีเซียม (Mg) และกำมะถัน (S) พืชต้องการรองลงมาจากธาตุอาหารหลัก

ธาตุอาหารมีความสำคัญต่อพืชอย่างไร?

ธาตุอาหารใช้สร้างส่วนประกอบของต้น เช่น โปรตีน คลอโรฟิลล์ ราก ดอก ผล ถ้าธาตุใดขาด พืชโตไม่ครบวงจรชีวิต และธาตุอื่นมาทดแทนไม่ได้ พืชจะแสดงอาการผิดปกติให้เห็นที่ใบ ผล กิ่ง หรือลำต้น

ปุ๋ยกับธาตุอาหารต่างกันอย่างไร?

ธาตุอาหารคือสิ่งที่พืชดูดไปใช้ ส่วนปุ๋ยคือวัสดุที่เติมลงดินหรือพ่นทางใบเพื่อให้ธาตุอาหารเหล่านั้น เช่น ยูเรียให้ N

ใส่ปุ๋ยหลักครบแล้ว อยากบำรุงเพิ่ม ไร่เทพคืออะไร?

ถ้าใส่ปุ๋ยหลักครบแล้วและอยากบำรุงเพิ่ม ไร่เทพเป็นอาหารเสริมพืช ไม่ใช่ปุ๋ย ใช้คู่กับปุ๋ยหลักเดิม ไม่ได้ให้ N P K แทนปุ๋ย

• ส่วนผสมสำคัญ: กรดฮิวมิค กรดฟูลวิค อะมิโนสูตรที่ไร่เทพพัฒนาเอง และผงสาหร่ายทะเล
• วิธีใช้: ผสมน้ำฉีดพ่นทางใบ ใช้ควบคู่กับโปรแกรมปุ๋ยเดิม ไม่ต้องเปลี่ยนปุ๋ยที่ใช้อยู่

ไม่แน่ใจว่าพืชของคุณขาดอะไร ส่งรูปใบและบอกชนิดพืช ระยะที่ปลูก มาทาง LINE @raithep ทีมงานช่วยดูให้ ดูภาพรวมได้ที่หน้าแรกไร่เทพ

ปุ๋ยอินทรีย์

อ่านต่อ: ฮิวมิคคืออะไร ช่วยพืชเรื่องอะไร

📌จากข่าว สารไซยาไนด์ ใช้ฆ่าคนได้ ที่เป็นกำลังเป็นสนใจอยู่ในปัจจุบัน
สารไซยาไนด์ เพียงใช้สาร1มิลลิกรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม เช่น น้ำหนัก 60 กิโล ใช้สารไซยาไนด์เพียง 60 มิลลิกรัม ไม่ถึงกรัมด้วยซ้ำยังฆ่าคนได้😲

📌สาร ไซยาไนด์ คือสารเคมีอันตรายที่ออกฤทธิ์ได้อย่างรวดเร็ว เมื่อเข้าสู่ร่างกายจะทำให้เซลล์ใช้ออกซิเจนไม่ได้ จนอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต ไซยาไนด์สามารถเข้าสู่ร่างกายได้หลายวิธี ทั้งการสัมผัส การสูดดม รับประทาน เป็นต้น อาการแสดงหลังได้รับไซยาไนด์ ตัวอย่างเช่น เวียนศีรษะ คลื่นไส้ หายใจติดขัด หมดสติ และหัวใจหยุดเต้น

📌นอกจากนี้ในภาคการเกษตร ก็ยังมีสารเคมีที่นิยมใช้กันแพร่หลาย เช่นสาร เมทิล พาราไทออน (Methyl palathion) หรือที่รู้จักกันคือ โฟลิดอน และสาร เมโทมิล (Methomyl) หรือที่รู้จักกันคือ แลนเนท เป็นสารที่ใช้ป้องกันและกำจัดศรัตรูพืชทางการเกษตร และสาร พาราควอต (Paraquat) หรือรู้จักกันคือ กรัมม็อคโซน เป็นสารกำจัดวัชพืชแบบเผาไหม้ เมื่อฉีดพ่นไปโดนส่วนที่เป็นใบสีเขียว จะทำให้วัชพืชใบเหี่ยวไหม้ และตายไป ซึ่งสารเคมีที่กล่าวถึงข้างต้น ล้วนแล้วแต่ใช้ในปริมาณเพียงเล็กน้อยไม่กี่มิลลิกรัมหรือมิลลิตร ก็สามารถกำจัดศัตรูพืชทางการเกษตร ทั้งหนอน แมลง ไร และวัชพืช ต่าง ๆ ได้อย่างรวดเร็วละเฉียบพลัน

📌เปรียบเทียบกับไร่เทพ ที่เกษตรกรบางท่านที่ไม่เคยรู้จักไร่เทพ มักจะบอกว่า
ไร่เทพ ซองเล็กนิดเดียว ผงในซองก็มีไม่เยอะ จะช่วยทำให้พืชดีขึ้นได้อย่างไร?

📌อาหารเสริมพืช ไร่เทพ

มีส่วนผสมที่เพิ่มขึ้นออกฤทธิ์เห็นผลเร็วและแรงกว่า เพราะ เป็นสูตรพิเศษที่มีการเสริมคุณภาพของวัตถุดิบให้มีความเข้มข้นสูง และมีประโยชน์ต่อพืชมากยิ่งขึ้น โดย 1 ซอง ประกอบไปด้วย สารฮิวมิค สาหร่ายทะเล สารฟูลวิค กรดอะมิโนจากสัตว์ทะเล และสารวิตามิน สังเคราะห์จากประเทศอิสราเอล ซึ่งเป็นกลุ่มอาหารที่พืชต้องการในการสร้างเซลล์ มีส่วนช่วยให้พืชเกิดขบวนสังเคราะห์แสงที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ส่งผลให้ส่งผลให้พืชโตเร็ว รากยาว การดูดธาตุอาหารในดินดีกว่าปกติ สามารถละลายน้ำได้ดีและเร็ว ละลายหมดไม่มีตกตะกอน และผนวกกับไร่เทพใช้ฉีดบ่นท่างใบ ก็ยิ่งทำให้พืชดูดซึมได้ง่ายและสามารถนำไปใช้ได้เลย

📌ส่งผลให้การใช้ไร่เทพในการฉีดพ่นทางใบให้พืช อย่างต่อเนื่องก็จะช่วยเพิ่มผลผลิต พืชโตเร็ว เพิ่มผล เพิ่มแป้ง เพิ่มน้ำตาล ดึงช่อ แตกกอ ลงหัว และสามาถใช้ได้กับพืชทุกชนิด ในพืชผักกินใบ ใบพืชจะเขียวดำ ใบใหญ่หนา ได้น้ำหนักดี อีกทั้งยังทำให้ดินที่ดีและสมบูรณ์

📌โดยอัตราการใช้ 1 ซอง สามารถผสมน้ำได้ 100-200 ลิตร ฉีดพ่นทุก 10-15 วัน และใช้ได้ถึง 3-5 ไร่
สอบถามเพิ่มเติมทักแชท หรือ โทร 098-280-8200
📣โปรไร่เทพสุดคุ้ม เลือกเลยอยากได้แบบไหน ✨
🟩ไร่เทพ 1 กล่อง 1,000 บาท แถมเสื้อแขนยาว 1 ตัว
🟩ไร่เทพ 2 กล่อง 1,500 บาท คงราคาเดิม
🟩ไร่เทพ 5 กล่อง 3,000 บาท คงราคาเดิม
🟩ไร่เทพ 10 กล่อง 5,000 บาท แถมหมวกไอโม่ง 1 ใบ
จัดส่งฟรีเก็บเงินปลายทาง
🟩และชุดทดลอง 2 ซอง 250 บาท กับ 5 ซอง 550 บาทเหมือนเดิม
👉 ดินเทพ 1 ขวด ลดราคาพิเศษเหลือ 690 บาท
(จากปกติ 890 บาท)
👉 ซื้อดินเทพ 3 ขวด เพียง 1,780 บาท
(จากปกติ 2,670)
#ดินเทพ #ไร่เทพ #เทพๆ #อาหารเสริมพืช #ปุ๋ยทางใบ #สารปรับโครงสร้างดิน #อาหารของจุลินทรีย์ในดิน #ดินฟู #ร่วนซุย #ปลอดภัย #ไม่ทิ้งสารตกค้าง #สารจับใบ #เกษตรกร #ชาวไร่ #ชาวนา #ข้าว #ฮอร์โมน #ปุ๋ย #ข้าวโพด #ชาวไร่มันสำปะหลัง #ภาพหลุด #แถลงข่าว #แกลบ #ไซยาไนด์

      มีการวิจัยหนึ่ง จากนักวิชาการโรคพืช งานจุลินทรีย์ดิน กองปฐพีวิทยา กรมวิชาการเกษตร เกิดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2516 (เกือบ 50 ปีมาแล้ว) ที่จังหวัด ร้อยเอ็ด ขอนแก่น และนครราชสีมา ซึ่งผลการทดลองนั้นปรากฏว่า การใส่เชื้อไรโซเบียมให้กับถั่วเหลืองอย่างเดียวสามารถทำให้ผลผลิตสูงเท่าๆกัน กับการใส่ปุ๋ยไนโตรเจนอย่างเดียว และการใช้ทั้งสองอย่างร่วมกันก็ไม่ได้มีการเพิ่มขึ้นของผลผลิตอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ในบางพื้นที่ การใช้ไรโซเบียมอย่างเดียวนั้นกลับได้ผลผลิตเยอะกว่าอีกด้วย!

ใครอยากอ่านงานวิจัยอายุ 50 ปีนี้ ตามกันไปได้ที่ : การเพิ่มผลผลิตถั่วเหลืองโดยการใช้เชื้อไรโซเบียมและปุ๋ยไนโตรเจน

บทความนี้ ฤทธิรอนขอนำเสนอ การเพิ่มผลผลิตและปรับปรุงดินด้วยจุลินทรีย์ไรโซเบียมกันครับ

ไรโซเบียม คืออะไรและทำหน้าที่อะไร

ไรโซเบียมเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก หรือที่เรียกกันว่าจุลินทรีย์ในดิน มีความสามารถในการตรึงไนโตรเจนลงสู่พื้นดินและเข้าไปอยู่ร่วมกับพืชตระกูลถั่วบริเวณรากของมัน จึงมักถูกเรียกว่า “จุลินทรีย์ปมรากถั่ว”

การใส่ปุ๋ยไนโตรเจนในปริมาณที่สูงเกินไปนั้น อาจทำให้เกิดการสูญเสียไนโตรเจนอย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะเกิดจากการชะล้างของฝน หรือ การเปลี่ยนกลายเป็นก๊าซไนโตรเจน ลอยกลับสู่อากาศ 

นอกจากนี้ แท้จริงแล้วไรโซเบียมไม่มีความจำเป็นต้องใช้ไนโตรเจนและมันก็ยังคงสร้างปมรากได้ดีแม้ดินนั้นจะไม่ค่อยมีไนโตรเจนมากนัก แต่ที่สำคัญ คือมันทำหน้าที่เหมือนผู้จัดการส่วนตัวของพืชตระกูลถั่ว ทันทีที่ถั่วต้องการไนโตรเจน เช่น ระยะเริ่มติดฝัก ไรโซเบียมก็จะจัดการตรึงไนโตรเจนส่งไปยังเมล็ดโดยตรงทันที! ซึ่งต่างจากไนโตรเจนที่ได้จากปุ๋ย มันจะถูกส่งไป”เปลี่ยนรูปแบบ” ที่ใบก่อน แล้วจึงค่อยส่งมาที่เมล็ด ดังนั้น เมื่อถั่วเหลืองมีปมอยู่ที่ราก ไรโซเบียมก็จะทำหน้าที่ของมัน ทำให้เมล็ดสมบูรณ์และผลผลิตสูง (นักวิจัยยังบอกว่า การใส่ปุ๋ยในช่วงแรก จะทำให้พืชเขียวจริง แต่ก็ไม่ได้การรันตีในเรื่องของผลผลิต)

ด้วยข้อเท็จจริงข้างต้น จึงไม่แนะนำให้เกษตรกรใช้ปุ๋ยไนโตรเจนกับการปลูกถั่ว แต่แนะนำให้ใช้เชื้อไรโซเบียมแทน

ในขณะที่ดอกเบี้ย จากหนี้เก่าของค่าปุ๋ยจากการปลูกข้าวรอบที่แล้ว กำลังเติบโตอย่างรวดเร็วยิ่งกว่าข้าวที่ฉีดไร่เทพ ชาวนาก็ต้องมาปวดหัวอีกรอบว่า ข้าวนาปรังครั้งนี้เอายังไงดี ครั้นจะลงทุนปลูกข้าวอีกทีก็รู้สึกเข็ดขยาด ครั้นจะปล่อยทิ้งให้ที่นาว่างเปล่า ก็เสียโอกาสโดยใช่เหตุ อย่ากระนั้นเลย วันนี้ฤทธิรอน ของอาสาหาข้อมูลมาแบ่งบันกับพี่น้องชาวนา ให้หันมาปลูก ถั่วเหลืองฝักสดแทนการปลูกข้าวนาปรังกันครับ

เก็บเกี่ยวไว (สั้นกว่าเท่าตัว) ใช้น้ำน้อย (กว่า 5 เท่า)

ถั่วเหลืองฝักสด (ถั่วแระญี่ปุ่น) เป็นพืชอายุสั้น อายุการเก็บเกี่ยวเพียง 68-70 วัน ในขณะที่ข้าวนาปรังมีอายุเก็บเกี่ยว 120 วัน ต่างกันเท่าตัว อีกทั้งยังเป็นพืชที่ต้องการน้ำน้อย เพียง 300 ลบ.ม ต่อไร่ น้อยกว่าข้าวนาถึง 5 เท่า คือ 1500 ลบ.ม. เหมาะมากสำหรับช่วงเดือนพฤศจิกายน-มกราคม

วิธีใช้ไร่เทพ ในนาข้าว ให้ข้าวออกรวง แบบงามสะพรั่ง ได้ผลผลิตสูง 

อัตราส่วนในการใช้ไร่เทพ ตามระยะของข้าว

ข้อห้ามเด็ดขาด