- หลังจากเกี่ยวข้าวแล้ว ควรปล่อยฟางข้าวให้แห้งมากที่สุด โดยใช้เวลา 7-14 วัน เป็นอย่างต่ำ โดยไม่ควรใส่น้ำลงในนาข้าวในช่วงนี้ เพราะ ฟางข้าวสดจะมีค่าอินทรียวัตถุต่อน้ำหนักมาก เมื่อฟางข้าวสดเหล่านี้ย่อยสลายแบบไร้อากาศ (แช่ในน้ำ) จะเกิดก๊าซมีเทน ซึ่งจะทำให้เกิดผลกระทบต่อระบบรากข้าวในรุ่นต่อไปได้
- หลังจากทิ้งฟางข้าวให้แห้งครบ 7-14 วัน (ทิ้งไว้นานกว่านี้ได้ เพราะฟางยิ่งแห้งยิ่งดี) ให้ปล่อยน้ำเข้านาให้ท่วมฟางข้าว โดยควรเพิ่มสารช่วยช่อยสลายฟางไปด้วย เช่น หัวเชื้อ EM หรือสารอาหารที่เพิ่มการย่อย ได้แก่ ดินเทพ (ฉีดพ่นฟาง หรือ ผสมน้ำ แล้วปล่อยตรงจุดที่ปล่อยน้ำเข้านา) ทิ้งไว้ 2-3 วัน
- หลังจากพ่นสาร EM หรือ อาหารจุลินทรีย์ ดินเทพ ตามข้อที่ 2 แล้ว ทิ้งไว้ อย่างน้อย 2-3 วัน ใช้รถย่ำนา โดย ย่ำ ตามรอยรถเกี่ยวข้าว 1 รอบ และ ย่ำตามขวาง 1 รอบ เพื่อเป็นการกระจายฟางข้าวไม่ให้ไปสะสมในจุดใดจุดหนึ่งมากเกินไป จากนั้นทิ้งไว้ 2-3 วัน (กรณีเป็นรถไถเดินตาม รอบแรกให้ถอด สกี ออกก่อน เพราะอาจจะทำให้ฟางติดได้)
- หลังจากย่ำฟางตามข้อที่ 3 แล้ว ให้ทำซ้ำอีก 2 รอบ (รวมย่ำฟาง 3 รอบ) โดยรอบสุดท้าย ให้ปล่อยน้ำเข้าแบบเสมอดิน (ภาษาชาวนาเรียกว่า ขลุกขลิก) ทิ้งไว้ 2-3 วัน (ฟางจะยุ่ย ยุบ และจมดินแล้ว)
- หลังจากย่ำฟางรอบ 3 และทิ้งไว้ 2-3 วันแล้ว สามารถทำการปรับสภาพผิวดิน (ขั้นตอนลูบเทือก โดยใช้กระดาน) เพื่อทำการหว่างข้าวในขั้นตอนต่อไป
| ข้อดี และข้อเสียของการ หมักฟางข้าว | |
| ข้อดี | ข้อเสีย |
| – ไม่ทำลายธาตุอาหารในดิน– เพิ่มอินทรียวัตถุ เติมธาตุอาหารให้ดินด้วยวิธีธรรมชาติ– เป็นการปรับโครงสร้างดิน ให้โปร่ง ยุ่ย– ลดการใช้ปุ๋ยเคมี จากการเกิดปุ๋ยธรรมชาติ– เพิ่มสิ่งมีชีวิตดีในดิน | – เพิ่มต้นทุนการเตรียมนา จากค่าไถ และ ย่ำฟาง– เพิ่มระยะเวลาในการทำนา รอบต่อไป เนื่องจากต้องใช้เวลาหมักฟาง– เพิ่มต้นทุนการสูบน้ำเข้านาเพื่อย่อยฟาง– เพิ่มต้นทุนสารช่วยช่อยสลายฟาง |
| ข้อดี และข้อเสียของการ เผาฟางข้าว | |
| ข้อดี | ข้อเสีย |
| – รวดเร็วในการกำจัดฟางข้าว– สามารถทำนาในรอบถัดไปได้อย่างรวดเร็ว | – สร้างมลพิษทางอากาศ เช่น ฝุ่น PM 2.5– ทำลายธาตุอาหารในดิน– สูญเสีย สัตว์ที่ช่วยย่อยสลายอินทรีย์ในดิน– เปลืองปุ๋ยมากขึ้นเนื่องจากการเผาฟางจะทำลายธาตุอาหารในหน้าดิน และ ทำลายธาตุอาหารที่สะสมในตัวฟางข้าว– มีความอันตรายต่อพื้นที่ใกล้เคียง และผู้เผาฟาง อาจจะเกิดอุบัติเหตุ ไฟไหม้ ทำให้เกิดอันตรายต่อ ผู้คนและทรัพย์สิน– ผิดกฎหมาย หากก่อให้เกิดมลพิษ และผลเสียต่อสุขภาพผู้อื่น (พรบ.ป้องกัน และบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550) |




- ค่าย่ำนา / ตีนาข้าว 220-260 บาท ต่อไร่ (กรณี ย่ำนา 2 รอบ จะมีค่าใช้จ่าย 440-520 บาท/ ไร่ แต่กรณีย่ำ 3 รอบ จะมีค่าใช้จ่าย 600 – 700 บาท)
- ค่าสารช่วยย่อยสลายฟาง กรณีดินเทพ 1 ขวด /10 ไร่ (69 บาท/ไร่ กรณีอยากให้ย่อยสลายเร็วกว่าปกติ ใช้ดินเทพ 2 ขวด /10 ไร่ ต้นทุน 138 บาท ต่อไร่)
- ค่าฉีดพ่นสารช่วยย่อยสลายฟาง 0 บาท เนื่องจากดินเทพสามารถให้พร้อมกับการปล่อยน้ำเข้านา
- ค่าน้ำมันปล่อยน้ำเข้านา ขึ้นอยู่กับเครื่องสูบน้ำ ในบางพื้นที่สามารถปล่อยเข้าได้ด้วยวิธีธรรมชาติ (ระบบน้ำ ดี)
- ค่าใช้จ่าย ในการหมักฟาง 500 – 669 บาท ต่อไร่
- ลดการใช้ปุ๋ยเคมี 893 บาท/ไร่ (ได้ปุ๋ยกลับมาจากฟางข้าว: ข้อมูลอ้างอิงโดย กลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดพิจิตร)
อ่านต่อ: ใส่ปุ๋ยข้าวนาปรังกี่ครั้ง สูตรอะไร
